Gehard HR-glas: wanneer is het verplicht?

Gehard glas is een veiligheidsuitvoering van isolatieglas die in bepaalde situaties wettelijk verplicht is. Bij breuk valt het uiteen in kleine, stompe korrels in plaats van scherpe scherven, waardoor het verwondingsrisico sterk afneemt. Dit artikel legt uit wat gehard glas precies is, hoe het wordt gemaakt en wanneer het verplicht is volgens het Bouwbesluit. Na het lezen weet je of gehard glas voor jouw situatie noodzakelijk is en wat de impact is op de prijs en levertijd van je project.

Wat is gehard glas?

Gehard glas is gewoon floatglas dat een speciale warmtebehandeling heeft ondergaan. Door deze behandeling krijgt het glas een interne spanning die het vier tot vijf keer sterker maakt dan onbehandeld glas van dezelfde dikte. Het productieproces en het breekgedrag maken gehard glas geschikt als veiligheidsglas in HR-glasunits.

Het productieproces: thermisch voorspannen

Bij het harden wordt het glas eerst verhit tot ongeveer 620°C. Vervolgens wordt het snel en gecontroleerd afgekoeld met luchtstromen. Door dit proces ontstaat er een drukverschil tussen de buitenzijde en de kern van het glas.

De buitenste lagen staan onder drukspanning terwijl de kern onder trekspanning staat. Deze spanningsverdeling maakt het glas veel sterker tegen stoten en temperatuurverschillen. Het proces heet thermisch voorspannen en voldoet aan de norm NEN-EN 12150 voor thermisch gehard veiligheidsglas.

Hoe gehard glas breekt

Wanneer gehard glas toch breekt, valt het uiteen in duizenden kleine, afgeronde korrels. Deze korrels hebben geen scherpe randen zoals bij gewoon glas. Het verwondingsrisico is daardoor veel lager dan bij onbehandeld glas dat in grote, scherpe scherven breekt.

Het kenmerkende breukpatroon ontstaat door de interne spanningen in het glas. Zodra het oppervlak beschadigt, komt alle opgeslagen energie vrij en versplintert het hele glasblad in één keer.

Wanneer is gehard glas verplicht?

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) schrijft voor dat bepaalde glasoppervlakken uitgevoerd moeten worden in veiligheidsglas. De exacte situaties hangen af van de locatie van het glas, de hoogte en het risico op aanstoten. Gehard glas is één van de toegestane veiligheidsoplossingen.

Glasoppervlak onder kniehoogte

Glas dat met de onderzijde lager dan 85 centimeter boven de vloer zit, moet veiligheidsglas zijn. Dit geldt voor ramen, maar ook voor grote glasvlakken zoals een schuifpui. De kans dat iemand tegen laag glas aanloopt of valt is simpelweg groter.

De eis geldt voor zowel woonkamers als slaapkamers en alle andere verblijfsruimtes. Ook in trappenhuizen en gangen is glas onder kniehoogte aan deze regel gebonden.

Nabij deuren en doorgangen

Glas binnen een straal van 50 centimeter naast een deur of doorgang moet eveneens veiligheidsglas zijn. Mensen die door een opening lopen kunnen door een misstap of duwende beweging tegen het glas aankomen. De verplichting geldt aan beide zijden van de doorgang.

Ook glas in de deur zelf valt onder deze regel wanneer het lager dan 125 centimeter zit. Denk aan klassieke paneeldeuren met glas of moderne deuren met grote glasvlakken.

In dakramen en daklichten

Dakramen vormen een bijzondere categorie omdat ze hellend zijn gemonteerd. Het dakraam moet veiligheidsglas hebben aan de binnenzijde vanwege het risico op vallen van voorwerpen of personen. Bij daklichten die begaanbaar zijn, geldt de eis voor beide zijden.

De hellingshoek bepaalt mede welke normen van toepassing zijn. Hoe vlakker het glas ligt, hoe strenger de eisen aan draagkracht en veiligheid.

Bouwbesluit-eisen voor veiligheidsglas

De Nederlandse bouwregelgeving verwijst naar Europese normen voor de classificatie van veiligheidsglas. Het Bouwbesluit, sinds 2024 vervangen door het Bbl, stelt eisen aan zowel de constructieve prestatie als het breekgedrag van glas in gebouwen.

NEN 2608 en EN 12600 uitgelegd

NEN 2608 is de Nederlandse norm voor constructieve glasprestatie in gebouwen. Deze norm bepaalt de vereiste glasdikte en het type glas op basis van factoren zoals windbelasting, afmetingen en toepassing. De veiligheidseisen vloeien voort uit deze berekeningen.

EN 12600 is de Europese norm die het breekgedrag van glas test via een slingerproef. Bij deze test slingert een zak van 50 kilogram tegen het glas om een vallend of struikelend persoon te simuleren. Het resultaat bepaalt in welke veiligheidsklasse het glas valt.

Klasse 1C1: wat het betekent

Gehard glas valt onder EN 12600 klasse 1C1. De eerste 1 geeft aan dat het glas de zwaarste testcategorie heeft doorstaan met een valhoogte van 1200 millimeter. De C staat voor het type breuk: kleine korrels zonder scherpe punten.

De tweede 1 bevestigt nogmaals de hoogste weerstandsklasse. Glas met classificatie 1C1 mag in alle situaties worden toegepast waar veiligheidsglas is voorgeschreven en waar geen doorvalbeveiliging nodig is.

Verschil met gelamineerd glas

Naast gehard glas is gelamineerd glas de andere veelgebruikte veiligheidsoplossing. Beide typen zijn toegestaan als veiligheidsglas, maar ze werken fundamenteel anders. Het belangrijkste verschil zit in wat er gebeurt bij breuk. De onderstaande tabel toont de kernverschillen tussen gehard en gelamineerd glas.

Gelamineerd glas met classificatie 1B1 biedt de hoogste bescherming tegen doorvallen omdat het glas in het kozijn blijft hangen. Waar dit risico speelt, zoals bij balustrades of glazen balkonhekken, is gelamineerd glas vaak verplicht in plaats van gehard glas.

Voor de meeste ramen en deuren in woningen volstaat gehard glas. Het is goedkoper en de productietijd is korter. De keuze hangt af van de specifieke situatie en de voorschriften die daar gelden.

Impact op prijs en levertijd

Gehard glas is duurder dan standaard floatglas vanwege het extra productieproces. De toeslag voor materiaal bedraagt +€20 - €40 per vierkante meter bovenop de basisprijs van het glas. Inclusief installatie komt de meerprijs uit op +€50 - €100 per vierkante meter.

Voor een gemiddeld raam van 1,5 vierkante meter betekent dit een meerprijs van €75 - €150 ten opzichte van dezelfde HR-glasunit zonder geharde uitvoering. Bij meerdere ramen kan dit oplopen tot enkele honderden euro’s extra.

De levertijd is doorgaans één tot twee weken langer dan bij standaard isolatieglas. Het glas moet naar een gespecialiseerde oven voor de warmtebehandeling. Belangrijk om te weten: gehard glas kan na productie niet meer op maat worden gesneden of geboord. Alle bewerkingen moeten vooraf plaatsvinden, wat zorgvuldige opmeting vereist.

Wanneer je een offerte ontvangt met gehard glas erin, controleer dan of de toepassing het daadwerkelijk vereist. Een glaszetter hoort uit te leggen waarom gehard glas noodzakelijk is op basis van de locatie en afmetingen van het raam.