HR-glas per bouwperiode: wat zit er in jouw huis?
Het bouwjaar van je woning bepaalt welk glas erin zit en wat vervanging oplevert. Ontdek per bouwperiode wat je kunt verwachten en verbeteren.
Veel woningeigenaren weten niet precies welk type glas er in hun ramen zit. Het bouwjaar van je woning geeft een betrouwbare eerste indicatie: woningen uit verschillende perioden hebben typisch andere glastypen. Dit artikel laat per bouwperiode zien wat je kunt verwachten en welke verbeteringen mogelijk zijn. Na het lezen weet je in welke categorie jouw woning valt en welke stap logisch is.
Hoe bepaalt het bouwjaar welk glas je hebt?
Glastypen in woningen zijn direct gekoppeld aan de periode waarin de woning gebouwd is. Elk decennium bracht nieuwe isolatienormen en glasinnovaties mee. Met het bouwjaar als vertrekpunt kun je een goede inschatting maken van welk glastype er in je woning zit, al kun je het ook zelf herkennen door naar bepaalde kenmerken te kijken.
Glasevolutie in Nederland: een tijdlijn
De Nederlandse glasmarkt heeft een duidelijke evolutie doorgemaakt. Van de jaren vijftig tot vandaag ging de ontwikkeling van puur functioneel enkelglas naar hoogwaardig isolerend HR++ glas.
De tijdlijn laat zien hoe glastypen zich door de decennia ontwikkelden. De onderstaande tabel toont de glasevolutie in Nederlandse woningen per periode.
| Periode | Gangbaar glastype | U-waarde (Ug) |
|---|---|---|
| Voor 1975 | Enkelglas of thermopane | 5,6 - 5,8 W/m²K |
| 1975 - 1995 | Standaard dubbelglas | 2,7 - 3,3 W/m²K |
| 1995 - 2005 | HR-glas | 1,7 - 2,0 W/m²K |
| Na 2005 | HR+ of HR++ glas | 0,9 - 1,6 W/m²K |
De U-waarde geeft aan hoeveel warmte er door het glas verloren gaat. Hoe lager dit getal, hoe beter de isolatie.
Kozijnen en glas: ze hangen samen
Niet alleen het glas, ook de kozijnen zijn gekoppeld aan de bouwperiode. Oudere kozijnen zijn vaak te smal voor modern HR++ glas, terwijl nieuwere kozijnen specifiek ontworpen zijn voor dikkere glasunits.
Een standaard HR++ glasunit heeft een opbouw van 24 mm (4-16-4). Kozijnen van voor 1985 hebben vaak een sponningdiepte van slechts 18 mm, waardoor er niet zonder meer HR++ glas in past. Dit betekent dat bij oudere woningen soms ook de kozijnen vervangen moeten worden.
Woningen gebouwd voor 1975
De grootste groep Nederlandse woningen dateert uit de periode voor 1975. Ongeveer 18% van alle woningen is gebouwd voor 1945, en een aanzienlijk deel tussen 1945 en 1975. Deze woningen hebben typisch het slechtste glas, maar bieden ook de meeste verbeterpotentie.
Typisch glas: enkelglas of vroeg dubbelglas
Woningen van voor 1975 hebben vrijwel altijd enkelglas of vroeg dubbelglas (thermopane). De U-waarde van enkelglas ligt tussen de 5,6 en 5,8 W/m²K, wat betekent dat er vijf tot zes keer zoveel warmte verloren gaat als bij modern HR++ glas.
Thermopane was de eerste generatie dubbelglas en kwam vanaf de jaren zestig op de markt. Dit glas heeft een U-waarde van ongeveer 2,7 tot 3,3 W/m²K en is vaak te herkennen aan een aluminium spacer die inmiddels gecorrodeerd is.
Kozijnsituatie en aandachtspunten
De kozijnen in woningen van voor 1975 zijn bijna altijd van hout en vaak aan vervanging toe. Houtrot, te smalle sponningen en verouderde kitranden zijn veelvoorkomende problemen.
Een bijzonder aandachtspunt is de mogelijke aanwezigheid van asbest in oude stopverf en kit. Bij woningen van voor 1993 moet hier rekening mee gehouden worden. Loodslabben onder de kozijnen kunnen ook verrassingen opleveren.
Verwachte verbetering bij vervanging
De sprong van enkelglas naar HR++ glas is de grootste die je kunt maken. De energiebesparing bedraagt 12 tot 15 m³ gas per m² raam per jaar, wat neerkomt op €16 tot €21.
De terugverdientijd voor vervanging van enkelglas naar HR++ glas bedraagt 8 tot 12 jaar zonder subsidie en 6 tot 9 jaar met ISDE-subsidie bij 2+ maatregelen. Bij woningen voor 1975 spelen vaak extra uitdagingen zoals houtrot en asbestproblematiek.
Woningen uit 1975-2000
Woningen uit de periode 1975 tot 2000 vormen de middengroep. Het grootste woningcohort in Nederland (30%) is gebouwd tussen 1965 en 1984. Deze woningen hebben doorgaans standaard dubbelglas dat inmiddels niet meer aan de huidige normen voldoet.
Typisch glas: standaard dubbelglas
Het standaard dubbelglas uit deze periode heeft een U-waarde van 2,7 tot 3,3 W/m²K. Dit is beduidend beter dan enkelglas, maar nog steeds twee tot drie keer slechter dan modern HR++ glas.
Vanaf de jaren negentig kwam de eerste generatie HR-glas op de markt, met een U-waarde van 1,7 tot 2,0 W/m²K. Woningen gebouwd tussen 1995 en 2000 hebben soms al dit type glas.
Kozijnsituatie en sponningmaat
De kozijnen uit deze periode zijn vaak nog in goede staat en geschikt voor alleen glasvervanging. Kunststof kozijnen kwamen in deze periode op en hebben doorgaans een langere levensduur dan houten kozijnen.
De sponningmaat is bij woningen uit 1985 en later meestal voldoende voor HR++ glas (minimaal 24 mm). Bij oudere kozijnen kan de sponning te smal zijn, waardoor aanpassingen nodig zijn of toch kozijnvervanging de beste optie is.
Verwachte verbetering bij vervanging
De sprong van standaard dubbelglas naar HR++ is kleiner dan bij enkelglas. Per vierkante meter bespaar je 3 tot 5 m³ gas per jaar, wat neerkomt op €4 tot €7 per m² per jaar.
De terugverdientijd voor vervanging van oud dubbelglas naar HR++ bedraagt 30 tot 45 jaar zonder subsidie. Dit betekent dat financiële besparing hier niet de hoofdreden voor vervanging is. Woningen uit 1975-2000 hebben wel het voordeel dat de kozijnen vaak nog geschikt zijn voor alleen glasvervanging.
Woningen na 2000
Woningen gebouwd na 2000 hebben een fundamenteel andere uitgangspositie. De isolatienormen waren tegen die tijd al aangescherpt, waardoor deze woningen doorgaans al HR of HR+ glas hebben.
Typisch glas: HR of HR+ glas
Woningen uit deze periode hebben meestal HR-glas (U-waarde 1,7 tot 2,0 W/m²K) of HR+ glas (U-waarde 1,3 tot 1,6 W/m²K). Nieuwere woningen na 2010 hebben vaak al HR++ glas met een U-waarde van 0,9 tot 1,2 W/m²K.
Dit betekent dat de potentiële verbetering door glasvervanging beperkt is. De sprong van HR-glas naar HR++ levert slechts 1,5 tot 3 m³ gasbesparing per m² per jaar op, wat neerkomt op €2 tot €4.
Rendabiliteit van upgraden
De terugverdientijd voor upgraden van HR naar HR++ is in de meeste gevallen niet rendabel als standalone maatregel. De investering verdient zichzelf pas terug als je toch al andere werkzaamheden uitvoert of comfort de belangrijkste motivatie is.
Bij condensproblemen of merkbare tocht kan vervanging wel degelijk zinvol zijn. Woningen na 2000 hebben al redelijk glas, waardoor de afweging tussen glasvervanging en andere maatregelen vaak anders uitvalt.
Welke bouwperiode past bij jouw woning?
Met het bouwjaar als vertrekpunt kun je een goede inschatting maken van welk glas je hebt en wat vervanging oplevert. Voor een definitief oordeel is het verstandig om het glas zelf te controleren door naar de randafdichting, spacer en eventuele markering te kijken. De onderstaande lijst bevat de 3 belangrijkste stappen om te bepalen welk HR-glas bij jouw bouwperiode past.
- Bouwjaar bepalen: Controleer het bouwjaar van je woning via het kadaster of de WOZ-beschikking.
- Glastype inschatten: Gebruik de tabel in dit artikel om een eerste inschatting te maken op basis van je bouwperiode.
- Glastype verifiëren: Controleer de randafdichting en eventuele markering op het glas voor zekerheid over het exacte type.
Afhankelijk van je bouwperiode is een van de drie vervolgartikelen van toepassing op jouw situatie. Elk artikel gaat dieper in op de specifieke uitdagingen en oplossingen voor die periode.